ನವದೆಹಲಿ : ಮಾನವನ ಜೀವನದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿರುವ ಕನಸುಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ವಿಚಿತ್ರವೋ ಅಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕನಸುಗಳು ಅತೀ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಂಡರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಬಾರಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಕಂಡರೂ, ಎಚ್ಚರವಾದ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು ಕನಸುಗಳು ನಮಗೆ ಮರೆತೇ ಹೋಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ನಿಗೂಢ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದೆ ಮೆದುಳಿನ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು.
ಕನಸುಗಳ ಸೃಷ್ಚಿ ಹೇಗೆ?
ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ‘ರಾಪಿಡ್ ಐ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್’ (REM) ಎಂಬ ನಿದ್ರೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತವೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ನಾವು ಎಚ್ಚರವಾಗಿದ್ದಾಗ ಇರುವಷ್ಟೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೆದುಳಿನ ‘ಹಿಪೋಕ್ಯಾಂಪಸ್’ (Hippocampus) ಭಾಗವು ದಿನವಿಡೀ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದರೆ, ‘ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ’ (Amygdala) ಎಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವು ಭಯ, ಉತ್ಸಾಹ ಅಥವಾ ಆತಂಕದಂತಹ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ನಮ್ಮ ತಾರ್ಕಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ‘ಪ್ರೀಫ್ರಂಟಲ್ ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್’ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕನಸುಗಳು ಯಾವುದೇ ತರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.
ಕನಸುಗಳೇಕೆ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತವೆ?
ಕನಸುಗಳು ಮರೆತುಹೋಗಲು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ನಾವು ಕನಸು ಕಾಣುವ ‘ಆರ್ಇಎಂ’ (REM) ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ‘ನೋರ್ಪೈನ್ಫ್ರಿನ್’ (Norepinephrine) ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಮಟ್ಟ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಸಾಯನಿಕವು ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಇದು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮೆದುಳು ಆ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ನೆನಪುಗಳಾಗಿ ‘ಸೇವ್’ ಮಾಡಲು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಚ್ಚರವಾದ ತಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳು ವಾಸ್ತವ ಪ್ರಪಂಚದ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದ ಕನಸಿನ ನೆನಪುಗಳು ಅಳಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ.
ಕೆಲವು ಕನಸುಗಳು ಮಾತ್ರ ನೆನಪಿರುವುದು ಏಕೆ?
ನಾವು ಕಾಣುವ ಎಲ್ಲ ಕನಸುಗಳ ಪೈಕಿ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ‘ಆರ್ಇಎಂ’ ಹಂತದಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಂಡಾಗ ಆ ಕನಸುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅತೀವವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥವಿರುವ ಕನಸುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಅಮಿಗ್ಡಾಲಾ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಎಚ್ಚರವಾದ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಆ ಕನಸನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಸಿಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಫೋಟೋ ಫ್ರೇಮ್ ಒಳಗೆ ಹೈಡ್ರೋಫೋನಿಕ್ ಗಾಂಜಾ ಸಾಗಾಟ – ಆರೋಪಿ ಅರೆಸ್ಟ್!
