ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಿ. ಸರೋಜಾದೇವಿಯವರಂತಹ ಅನುಪಮ ಅಭಿನೇತ್ರಿಯರು ವಿರಳಾತಿವಿರಳ. ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯ, ಜೀವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಭಿನಯ ಹಾಗೂ ಅನನ್ಯ ಗತ್ತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಮ್ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸೂಪರ್ಸ್ಟಾರ್ ಇವರು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ ಚಿತ್ರರಂಗಗಳಲ್ಲೂ ತಮ್ಮ ಅವಿರತ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿ, ‘ಅಭಿನಯ ಸರಸ್ವತಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದಿನೊಂದಿಗೆ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಅಮರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಹಾನ್ ಚೇತನ ಇಂದು ನಮ್ಮೊಂದಿಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು, ಆದರೂ ಅವರ ಅಮೋಘ ಸಾಧನೆಗಳು, ಬಣ್ಣದ ಲೋಕದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ಪಯಣ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸ್ಮರಣೀಯ ಹಾಗೂ ಚಿರಂತನ.
ಬಾಲ್ಯದಿಂದ ಕಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಆರೋಹಣ
ಚನ್ನಪಟ್ಟಣ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ದಶವಾರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಬಿ. ಸರೋಜಾದೇವಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸೇಂಟ್ ಥೆರೆಸಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರಬಲ ಆಸಕ್ತಿ, ಸಿನಿಮಾ ರಂಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ‘ಶ್ರೀರಾಮ ಪೂಜಾ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಅವರು, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದದ್ದು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಲ್ಲವೇ?
ಒಮ್ಮೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪುರಭವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಲತಾ ಮಂಗೇಷ್ಕರ್ ಅವರ ಹಿಂದಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರನ್ನು ಮಹಾನ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹೊನ್ನಪ್ಪ ಭಾಗವತರ್ ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಧುರವಾದ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ಭಾಗವತರ್, ಸರೋಜಾದೇವಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕಿಯಾಗಲು ಸಮರ್ಥರು ಎಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಸರೋಜಾದೇವಿಯವರ ಆಕರ್ಷಕ, ಭಾವಪೂರ್ಣ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ, ಅವರ ಮನದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನಟಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಬಲ ಸಂಕಲ್ಪ ಮೂಡಿತು!
ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ‘ಮಹಾಕವಿ ಕಾಳಿದಾಸ’ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಕು.ರಾ. ಸೀತಾರಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರ ಸುಪ್ತ ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಾಣೆ ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದ ನಂತರವಂತೂ, ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿದುಬಂದವು.
ಕನ್ನಡದ ಬೇರು, ಬಹುಭಾಷಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅನಾವರಣ
ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಖ್ಯಾತಿಯ ಶಿಖರದಲ್ಲಿದ್ದ ನಟ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಸರೋಜಾದೇವಿಯವರ ಮೊದಲ ಭೇಟಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ‘ಕಚದೇವಯಾನಿ’ ಚಿತ್ರದ ಸೆಟ್ಗೆ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಗೆ ಚಿತ್ರತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಗೌರವದಿಂದ ಎದ್ದುನಿಂತರು. ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಅವರು ಸರೋಜಾದೇವಿಯವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶ ನೀಡಿದರು.
ಅಚಾನಕ್ ಆಗಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಜಿನ ಚೂರುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದಾಗ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಹಾಪ್ರತಿ ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರನ್ನು ತಡೆದು, ಅವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾಟಿದ್ದ ಗಾಜಿನ ಚೂರನ್ನು ತೆಗೆದು, ಆತ್ಮೀಯವಾಗಿ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಘಟನೆ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ನಂತರ, ‘ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್’ (1956) ತಮಿಳು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರೋಜಾದೇವಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಅಮೋಘವಾಗಿ ಮಿಂಚಿದರು.
ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶಗಳ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರೂ, ಕನ್ನಡದೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಕಡೆಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್, ಉದಯಕುಮಾರ್, ಕಲ್ಯಾಣ್ಕುಮಾರ್ ಅವರಂತಹ ದಿಗ್ಗಜರೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಮರಣೀಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಾ. ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ತೆರೆಯ ಮೇಲಿನ ಜೋಡಿ, ಇಂದಿಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಿನಿಮಾ ಪ್ರೇಮಿಗಳ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಾಗಿದೆ.
‘ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ನಿಮಗೇಕೆ ಕೊಡಬೇಕು ಕಪ್ಪ?’ ಎಂಬ ಅವರ ಓಜಸ್ವಿ ಸಂಭಾಷಣೆ, ಇಂದಿಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಅನುಕರಿಸುವಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಅವರನ್ನು ‘ಕನ್ನಡತ್ತು ಪೈಂಗಿಳಿ’ (ಕನ್ನಡದ ಅರಗಿಣಿ) ಎಂದೇ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದು, ಅವರ ಕನ್ನಡದ ಬೇರಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಜೊತೆ 26, ಶಿವಾಜಿ ಗಣೇಶನ್ ಜೊತೆ 22 ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ದಿಲೀಪ್ ಕುಮಾರ್, ರಾಜೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್, ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್, ಸುನಿಲ್ ದತ್ ಅವರಂತಹ ಬಾಲಿವುಡ್ನ ಘಟಾನುಘಟಿ ನಟರ ಜೊತೆಗೂ ನಟಿಸಿ, ‘ಅಭಿನಯ ಸರಸ್ವತಿ’ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಸಾರ್ಥಕಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಮುಖಿ ದಾರಿದೀಪ
ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ, ಸರೋಜಾದೇವಿ 1967ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರು ನೀಡಿದ ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸರೋಜಾದೇವಿ ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, 1986ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಅವರ ಅಗಲಿಕೆ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಶೂನ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಅನೇಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.
ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಪುರಸ್ಕಾರಗಳ ಮಹಾಪೂರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು
ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸರೋಜಾದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ, ಪದ್ಮಭೂಷಣ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಎಂ.ಜಿ.ಆರ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಎನ್.ಟಿ.ಆರ್. ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೂ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ಅವರ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದ್ಧತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ.
ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, ಪುನೀತ್ ರಾಜ್ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಜೊತೆ ‘ಯಾರಿವನು’ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾಗಲೇ, ಪುನೀತ್ ದೊಡ್ಡ ನಟನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದಿದ್ದರು. ‘ನಟಸಾರ್ವಭೌಮ’ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ್ ಕುಟುಂಬದ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಆತ್ಮೀಯ ನಂಟು ಇಂದಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
‘ವೀಕೆಂಡ್ ವಿತ್ ರಮೇಶ್’ ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಸದಾ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಸದಾ ಸರ್ವಾಲಂಕಾರ ಭೂಷಿತೆಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದ ಈ ‘ಬೊಗಸೆಕಂಗಳ’ ನಟಿ, ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಸ್ಮೃತಿಪಟಲದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಟಿಸಿದ ಸಿನಿಮಾಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ನಿರಂತರ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಲಿವೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು:
- ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ: ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ, ಸ್ಕೂಲ್ ಮಾಸ್ಟರ್, ವಿಜಯನಗರದ ವೀರಪುತ್ರ, ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಸರಸ್ವತಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ, ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಕಲ್ಯಾಣ.
- ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ: ನಾಡೋಡಿ ಮನ್ನನ್, ಅನ್ಬೇವಾ, ಎಂಗವೀಟ್ಟು ವಿಳ್ಳೈ, ತಿರುಡಾದೆ, ಪಡಕೋಟಿ, ಆಲಯಮಣಿ, ಪಾಲುಂ ಪಳಮುಂ, ಪುದಿಯ ಪರವೈ.
- ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ: ಭೂಕೈಲಾಸ್, ಪೆಳ್ಳಿ ಸಂದಡಿ, ಇಂಟಿಕಿ ದೀಪಂ ಇಲ್ಲಾಲೆ, ಜಗದೇಕ ವೀರುನಿ ಕಥಾ, ಶ್ರೀ ಸೀತಾರಾಮ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಮಂಚಿ ಚೆಡು, ಶಕುಂತಲಾ, ಭಾಗ್ಯಚಕ್ರಮು.
- ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ: ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್, ಪರೀಕ್ಷಾ, ಪ್ಯಾರ್ ಕಿಯಾ ತೊ ಡರ್ನಾ ಕ್ಯಾ, ಪ್ರೀತ್ ನ ಜಾನೆ ರೀತ್.
ಬಿ. ಸರೋಜಾದೇವಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಟಿಯಲ್ಲ; ಅವರು ಒಂದು ಯುಗದ ಪ್ರತೀಕ, ದಿವ್ಯ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸಾಕಾರ ರೂಪ. ಅವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವಾದರೂ, ಅವರ ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಅವರ ಆವೇಶಭರಿತ ಅಭಿನಯ, ಮತ್ತು ಅವರ ಉದಾತ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಸದಾ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ‘ಅಭಿನಯ ಸರಸ್ವತಿ’ಗೆ ನಮ್ಮ ಶಿರಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಗಳು.
