ಚಿತ್ರಕೂಟ : ‘ಸಲ್ಮಾನ್ ಖಾನ್’ ಮತ್ತು ‘ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್’ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕತ್ತೆ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ. ಹೌದು.. ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ ಔರಂಗಜೇಬನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಈ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆಯರ ಹೆಸರಿರುವ ಕತ್ತೆಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿವೆ.
ಮಂದಾಕಿನಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಜಾತ್ರೆಯು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಪುಷ್ಕರ್ ಮೇಳದ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳು, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದಲೂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಚಿತ್ರಕೂಟದ ‘ಸ್ಟಾರ್’ ಕತ್ತೆಗಳು
ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದಂತೆ ಈ ಬಾರಿಯೂ ‘ಸಲ್ಮಾನ್’, ‘ಶಾರುಖ್’, ‘ಬಸಂತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಧೋನಿ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಹೊತ್ತ ಕತ್ತೆಗಳು ಜಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ‘ಸಲ್ಮಾನ್’ ಹೆಸರಿನ ಕತ್ತೆ 1.85 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗೆ ಮಾರಾಟವಾದರೆ, ‘ಶಾರುಖ್’ 1.25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ‘ಬಸಂತಿ’ 85,000 ರೂ.ಗೆ ಬಿಕರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಬಾಲಿವುಡ್ ತಾರೆಯರು ಅಥವಾ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಹೆಸರಿಡುವ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ವಿನೋದ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8,000 ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸುಮಾರು 10 ಕೋಟಿ ರೂ. ವಹಿವಾಟು ನಡೆದಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಳಿ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವುಗಳ ಬೆಲೆ 5,000 ರೂ.ಗಳಿಂದ 1 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗೂ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ.
ಔರಂಗಜೇಬನ ಕಾಲದ ಪರಂಪರೆ
ಈ ಜಾತ್ರೆಯ ಇತಿಹಾಸವು 1670ರಲ್ಲಿ, ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಟ ಔರಂಗಜೇಬನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದ್ದು. ತನ್ನ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಿಸಲು ಕತ್ತೆ ಮತ್ತು ಹೇಸರಗತ್ತೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಔರಂಗಜೇಬ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. “ಔರಂಗಜೇಬನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ದೀಪಾವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈಗ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಈ ಜಾತ್ರೆ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಬಹುದು,” ಎಂದು ಜಾತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಘಟಕ ರಮೇಶ್ ಪಾಂಡೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬದಲಾವಣೆಯ ಗಾಳಿ: ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು
ಈ ವರ್ಷದ ಜಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ ಮಹಿಳಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ. ಬಿಹಾರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಸಬೀನಾ, ತನ್ನ ಸೊಸೆ ಸವಿತಾ ಬಾನೊ ಜೊತೆಗೂಡಿ 6,000 ರೂ.ಗಳಿಂದ 30,000 ರೂ.ವರೆಗಿನ 15 ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಇಟ್ಟಿಗೆ ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಕತ್ತೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹಿಳೆಯರೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥರು,” ಎಂದು ಸಬೀನಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಕತ್ತೆಗಳಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇವುಗಳೇ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಈ ಜಾತ್ರೆಯು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸ್ಥಳವಾಗಿರದೆ, ಶ್ರಮ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ.
