ನವದೆಹಲಿ: ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ, ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಇರಾನ್ನ ತೈಲ ವಲಯದ ಮೇಲಿದ್ದ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಡಿಲಿಸಿದೆ. ಇರಾನ್ನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅಮೆರಿಕದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು 60 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಈ ದಿಢೀರ್ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಆಮದು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಆಗಸ್ಟ್ 21 ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೈಲ ರಿಯಾಯಿತಿಯು ಇರಾನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಮಾಣು ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸುವ ಮಾತುಕತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಇರಾನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (IAEA) ತಪಾಸಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾತುಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯು ಕೇವಲ ತೈಲ ಖರೀದಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ಶಾಶ್ವತ ನಿರ್ಬಂಧ ಮುಕ್ತಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ವಿಶ್ವಾಸ ವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೇಗೆ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್?
ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಬಳಕೆಯ ಶೇ.85ರಷ್ಟನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಏರಿಳಿತವೂ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ರಷ್ಯಾ-ಉಕ್ರೇನ್ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಭಾರತವು ರಷ್ಯಾದಿಂದ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಆಮದಿನಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಾದ ಪಾಲು ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಯುಎಇ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಪೆಕ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಭಾರತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮರಳಿರುವುದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಇಂಧನ ಮೂಲದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ.
ಸದ್ಯದ ಸವಾಲುಗಳು
2018ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಮೊದಲು ಇರಾನ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಪೂರೈಕೆದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇರಾನ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆ, ಆಕರ್ಷಕ ಸಾಲದ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಗಳು ಭಾರತೀಯ ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೆರಿಕ ನೀಡಿರುವ ವಿನಾಯಿತಿ ಕೇವಲ 60 ದಿನಗಳಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಇರಾನ್ನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಏಕೆಂದರೆ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಇರಾನ್ ತೈಲ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಒಟ್ಟಾರೆ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲಿದೆ.
ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ
ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೈಲ ಹೊತ್ತು ತರುವ ಬಹುತೇಕ ಹಡಗುಗಳು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಕಿರಿದಾದ ‘ಹೊರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ’ಯ ಮುಖಾಂತರವೇ ಹಾದು ಬರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಆತಂಕ ತಂದೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸದ್ಯದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. ಭಾರತವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 100 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ತೈಲ ಆಮದಿಗಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯಾದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗಲಿದೆ. ಇದು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ.
