ನವದೆಹಲಿ: ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದು ಕಂಡುಬರಲಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) 10 ಮತ್ತು 20 ರೂಪಾಯಿ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ (ಪಾಲಿಮರ್) ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಚಲಾವಣೆಗೆ ತರಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಆರ್‌ಬಿಐನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟ್ ಮುದ್ರಣ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್’ (BRBNMPL), ಸುಧಾರಿತ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿದೆ.
ಏನಿದು ಜಾಗತಿಕ ಟೆಂಡರ್?
ಈ ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ (EOI) ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 18 ಬಿಡ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ಕೊನೆಯ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಒಟ್ಟು 68,000 ರೀಮ್‌ಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ರೀಮ್‌ಗೆ 500 ಶೀಟ್‌ಗಳು) ‘ಬಯಾಕ್ಸಿಯಲಿ ಓರಿಯಂಟೆಡ್ ಪಾಲಿಪ್ರೊಪಿಲೀನ್’ (BOPP) ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಶೀಟ್‌ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಟೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಿಡ್‌ದಾರರು ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೂರವಿಡಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿನ ಕಚ್ಚಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಅಥವಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಪೂರೈಸುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಡಿಎನ್‌ಎ ಅಂಶ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯೇನು?
ಸದ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದ ನೋಟುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು, ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಥ್ರೆಡ್ ಮತ್ತು ಶ್ಯಾಡೋ ಇಮೇಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ನಕಲು ಮಾಡಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಸುಧಾರಿತ ಭದ್ರತಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿತ್ತೀಯ ನೀತಿ ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಸಭೆಯ ಬಳಿಕ ಮಾತನಾಡಿದ್ದ ಆರ್‌ಬಿಐ ಗವರ್ನರ್ ಸಂಜಯ್ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನೋಟುಗಳ ಜಾರಿಯ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. 1988ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ದೇಶವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿಶ್ವದ 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವುದರಿಂದ ಮುದ್ರಣ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಲಿದ್ದು, ಪರಿಸರಕ್ಕೂ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ.
