ನವದೆಹಲಿ : ಒಂದು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವ ಯುಪಿಐ ಇಂದು ಭಾರತದ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಚಹಾ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್ವರೆಗೆ, ಆಟೋದಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಯುಪಿಐ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2026ರಿಂದ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ, ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನಿಗದಿತ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗೆ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
2016ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿ ನಿಗಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಯುಪಿಐ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 21 ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಭೀಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪಾವತಿ ಆ್ಯಪ್ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳು ಯುಪಿಐಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡವು. 2016ರ ನೋಟು ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣದ ಬಳಿಕ ನಗದು ಕೊರತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಬಳಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. ನಗರಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಯುಪಿಐ ಬಳಕೆ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಇಂದು ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.
ಯುಪಿಐನ ಪ್ರಮಾಣ ಎಷ್ಟಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶವೇ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ 2,451 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟಿನ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹29.9 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್, ನೀರು, ದೂರವಾಣಿ ಬಿಲ್, ವಿಮೆ, ರೈಲು ಟಿಕೆಟ್, ಆನ್ಲೈನ್ ಖರೀದಿ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾವತಿ ಆ್ಯಪ್ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿರುವುದು ಕೂಡ ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಯುಪಿಐ ಕೇವಲ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೇರವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಲು, ವಹಿವಾಟುಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದು ನೆರವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ ಭಾರತದ ಯುಪಿಐ ದೇಶದ ಗಡಿ ದಾಟಿ ಸಿಂಗಾಪುರ, ನೇಪಾಳ, ಭೂತಾನ್, ಯುಎಇ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಮಾರಿಷಸ್, ಕತಾರ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸ್ವೀಕಾರ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಶುಲ್ಕದ ಅಗತ್ಯ ಏಕೆ ಬಂತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜ. ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ದತ್ತಾಂಶ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ವಂಚನೆ ತಡೆ, ಗ್ರಾಹಕರ ದೂರುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಹಾಗೂ ವಹಿವಾಟಿನ ಅಂತಿಮ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಿರಂತರ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಕೋಟ್ಯಂತರಕ್ಕೆ ಏರಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣದ ಒಂದು ಭಾಗ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಹೊಸ ಮಾದರಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹೊಸ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15ರಿಂದ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಯ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 0.4ರಷ್ಟು ಶುಲ್ಕ ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದೆ. ₹3,000 ಪಾವತಿಗೆ ₹12 ಮತ್ತು ₹50,000 ಪಾವತಿಗೆ ₹200 ಶುಲ್ಕವಾಗಲಿದೆ. ₹75,000 ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ₹300ಕ್ಕೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಪಾವತಿಸಿದರೂ ವ್ಯಾಪಾರಿ ₹300ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.
ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕುಟುಂಬದವರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ಸ್ವಂತ ಖಾತೆಗಳ ನಡುವೆ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಗೂ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ. ₹2,000ವರೆಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಪಾವತಿಗಳಿಗೂ ಶುಲ್ಕ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಮಾಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಯುಪಿಐ ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಶೇ.95ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು ₹2,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿವೆ. ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ₹1 ಲಕ್ಷವರೆಗೆ ಹಣ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವಿನಾಯಿತಿಯೂ ಇದೆ. ಇಂಧನ, ವಿಮೆ, ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 0.4ರ ಬದಲಿಗೆ ₹5 ನಿಗದಿತ ಶುಲ್ಕ ಇರಲಿದೆ.
ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಯುಪಿಐನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಅದರ ಉಚಿತ ಸ್ವರೂಪ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನ ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧಿಸುವವರ ಆತಂಕ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಕೋಟ್ಯಂತರ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೆ. ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ತಡೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಶುಲ್ಕ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಾಹಕರ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗೆ ನೇರ ಶುಲ್ಕವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚದ ಅಂತಿಮ ಪರಿಣಾಮ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಕ್ರಿಕೆಟರ್ ರಿಂಕು ಸಿಂಗ್-ಸಂಸದೆ ಪ್ರಿಯಾ ಸರೋಜ್ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಡೇಟ್ ಫಿಕ್ಸ್!
