ಸೋಹಮ್ ಪಾರೇಖ್ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತು ‘ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್’: ಭಾರತದ ಟೆಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹೊಸ ಟ್ರೆಂಡ್.. ಏಕೆ?

ಬೆಂಗಳೂರು: ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಟೆಕ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಹಮ್ ಪಾರೇಖ್ ಪ್ರಕರಣವು, ಭಾರತೀಯ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ‘ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್’ (Moonlighting) ವಿದ್ಯಮಾನದ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಎರಡನೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಏಕೆ ಎರಡನೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂದೆನಿಸುವುದು ಏಕೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ.

ಸೋಹಮ್ ಪಾರೇಖ್ ಪ್ರಕರಣವು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಮತ್ತೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಮಿಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನಲ್‌ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಸುಹೈಲ್ ದೋಷಿ ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಹಮ್ ಪಾರೇಖ್ ಅವರ ಆರೋಪಿತ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಕರಣ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದೆ.

ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯ. ಆದರೂ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು? ನೋಡೋಣ.

ಭಾರತದ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್‌ ಹೆಚ್ಚಳ
ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಾಗಿನಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಎರಡನೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಆಥ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ (AuthBridge) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ 100 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಐವರು ಎರಡು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 90 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಐಟಿ ಸೇವಾ ವಲಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೆಲಂಗಾಣ, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಇವು ನಡೆಯುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ರಾಂಡ್ ಸ್ಟಾಡ್ ಇಂಡಿಯಾದ 2023ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 25-30 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಏರಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಜಾಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಇನ್‌ಡೀಡ್ (Indeed) ನ 2022ರ ವರದಿಯು, ಭಾರತೀಯ ಟೆಕ್ ವಲಯದ 43 ಪ್ರತಿಶತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ.

ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮೂನ್‌ಲೈಟ್ ಏಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?
ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ವೇತನ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಯುವ ಟೆಕ್ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹಣಕ್ಕಾಗಿ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್‌ಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
“ಮೂಲ ಕಾರಣ ಹಣ. ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೇತನ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ವೇತನ ಸಿಕ್ಕರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮೂನ್‌ಲೈಟ್ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೆವಲಪರ್ ಅಭಿಷೇಕ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊರೋನಾ ಸೋಂಕು ಉದ್ಯೋಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ತಂದ ನಂತರ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್‌ಡೀಡ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಟೆಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಮೂನ್ ಲೈಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ: ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟದ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

“ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಣದುಬ್ಬರದಿಂದಾಗಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಬಯಕೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಗತ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಸೇರಿವೆ” ಎಂದು ಇನ್‌ಡೀಡ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಮಾರಾಟ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಶಶಿ ಕುಮಾರ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹಾಗಂತ ಹಣ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮೂನ್‌ಲೈಟ್ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನತ್ತಲು ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

“ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. “ಇದರಿಂದ (ಎರಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ), ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಗಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿರಬಹುದು” ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ ಟೆಕ್ಕಿಯೊಬ್ಬರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಏಕೆ ಅತೃಪ್ತರು?
ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗದಾತರು, ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಒಂದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಂಶ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. 2022ರಲ್ಲಿ, ವಿಪ್ರೋ ತನ್ನ 300 ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.

ಇನ್ನು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022ರಲ್ಲಿ “ದ್ವಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್, ನಂತರ ಮೂನ್‌ಲೈಟಿಂಗ್ ಕುರಿತು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿತು. ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಐಟಿ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಯು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಪೂರ್ವ ಅನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ “ಗಿಗ್ ವರ್ಕ್” ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.