ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದರೂ ಅಂದಿನ ಆ ಉನ್ಮಾದವೇಕಿಲ್ಲ? ಭಾರತದ ಮೌನ ಸಂಭ್ರಮದ ಹಿಂದಿದೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ

ಬೆಂಗಳೂರು: ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಭಾರತ ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದಾಗ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಭ್ರಮ ಮನೆಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನರ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಚರ್ಚೆ ಶುರುವಾಯಿತು. 1983 ಅಥವಾ 2011ರ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆದ್ದಾಗ ಇದ್ದ ಆ ಉನ್ಮಾದ, ಆ ಕಣ್ಣೀರು, ಆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿಯುವ ಭಾವನೆ ಈ ಬಾರಿ ಏಕಿರಲಿಲ್ಲ? ಈ ಗೆಲುವು ಹಿಂದಿನ ಗೆಲುವುಗಳಷ್ಟು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೇವಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮಾನವನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ, ಬದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಒಂದು ದೇಶವಾಗಿ ನಾವು ಬೆಳೆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಗೆಲುವಿನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ‘ಹೆಡೋನಿಕ್ ಟ್ರೆಡ್‌ಮಿಲ್’ ಸಿದ್ಧಾಂತ

ವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ‘ಹೆಡೋನಿಕ್ ಟ್ರೆಡ್‌ಮಿಲ್’ (Hedonic treadmill) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗೆಲುವಿನ ಖುಷಿ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚನ, ಐದನೇ ಬಾರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ನಾಲ್ಕು ಐಸಿಸಿ ಟ್ರೋಫಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆಲ್ಲುವುದು ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪವಾಡವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಭಾರತ ತಂಡ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಗೆಲುವೇ ನಮ್ಮ ಮೂಲ ಮಟ್ಟ (Baseline) ಆಗಿರುವಾಗ, ಗೆದ್ದಾಗ ಅತಿಯಾಗಿ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ಅಥವಾ ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವ ಭಾವನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೀಡಾಭಿಮಾನಿಗಳ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಡೋಪಮೈನ್ (ಸಂತೋಷದ ಹಾರ್ಮೋನ್) ಕೂಡ ಗೆಲುವು ಅಭ್ಯಾಸವಾದಂತೆ ತನ್ನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಬದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ

ಒಂದು ದೇಶದ ಕ್ರೀಡಾ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಆ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಡುವೆ ನೇರ ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. 1983ರಲ್ಲಿ ಕಪಿಲ್ ದೇವ್ ಬಳಗ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದಾಗ ಭಾರತ ಇನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂದೆ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಲ್ಲಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕ್ರೀಡೆಯೊಂದೇ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಂದು ಸುರಿದ ಕಣ್ಣೀರು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ದಶಕಗಳ ಹಸಿವಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಭಾರತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರನ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಮೇಲೆ ಇಳಿದ ಚಂದ್ರಯಾನ-3, ಜಿ20 ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ನಾಯಕತ್ವ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದ ಸಿಇಒಗಳು ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಜಗತ್ತಿನೆದುರು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಈಗ ಜಗತ್ತಿನ ಎದುರು ನಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಗೆಲುವಿನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಐಪಿಎಲ್ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಮನರಂಜನೆಯ ಹರಿವು

ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್ (ಐಪಿಎಲ್) ಆರಂಭವಾದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಆಸ್ವಾದಿಸುವ ರೀತಿಯೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಐಪಿಎಲ್ ಬರುವ ಮುನ್ನ ವಿಶ್ವಕಪ್ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ಹಬ್ಬದಂತಿತ್ತು. ಆ ಅಪರೂಪದ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಜನರು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಖಾಲಿ ಮಾಡಿ ಟಿವಿ ಮುಂದೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಅಪರೂಪತೆಯೇ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಎಂಬುದು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ನಿರಂತರ ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳು, ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ನಿರಂತರ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ದಿನನಿತ್ಯದ ‘ಹಿನ್ನೆಲೆ ಶಬ್ದ’ದಂತೆ (Ambient noise) ಆಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ವರ್ಷದ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳು ಮುಂಬೈ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್, ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಎಂದು ತಮ್ಮದೇ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆ ತೋರುವ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಭಾವನೆಗಳು ಈಗ ಹಂಚಿಹೋಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಗೆಲುವು ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಂದು ಗೆಲುವಿನಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು, ದಶಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ಆ ಪವಿತ್ರ ಮತ್ತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೇಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಹೈವೋಲ್ಟೇಜ್?

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಪಂದ್ಯ ಮಾತ್ರ ಇಂದಿಗೂ ಅದೇ ಹಳೆಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಸ್ಲಾವೋಜ್ ಜಿಜೆಕ್ ಅವರ ‘ನ್ಯಾಷನಲ್ ಥಿಂಗ್’ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಪಂದ್ಯ ಕೇವಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಅಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ವಿಭಜನೆಯ ನೋವು, ಯುದ್ಧಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಆ ಪಂದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ಸೋಲು ಅಥವಾ ಗೆಲುವು ನಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವಿರುದ್ಧದ ಟಿ20 ಫೈನಲ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೊರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆ ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೀಡೆ ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅದು ನೀಡುವ ಸಂತೋಷವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶಾಂತತೆ ಎಂದರೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಲ್ಲ, ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತ

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಗೆಲುವಿನ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪ್ರಶಾಂತತೆ, ಮೌನ ಅಥವಾ ಮಂದಹಾಸವು ಕ್ರೀಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಅಭಿಮಾನದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾರತ ಪಡೆದಿರುವ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಅಚಲವಾದ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಕೇತ. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಪದಕಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ, ಭಾರತೀಯರು ಕೂಡ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಾವೀಗ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆಗಾಗಿ ಹಪಹಪಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರಲು ನಮಗೆ ಈಗ ಕೇವಲ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. 1983ರ ಕಣ್ಣೀರು ನಮ್ಮ ಹಸಿವಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಈ ಪ್ರಶಾಂತ ಮುಗುಳ್ನಗೆ ನಮ್ಮ ಭದ್ರತೆ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ.

ಇದನ್ನೂ ಓದಿ : ಟಿ20 ವಿಶ್ವಕಪ್ ಹೀರೊ ಸಂಜು ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್ ಭಾವುಕ : ಗೆಲುವಿನ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪತ್ನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ‘ಸರಣಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ’